Xích lô – Hành trình qua dòng chảy lịch sử!

1. Xích lô – Hành trình qua dòng chảy lịch sử

Hành trình lịch sử, từng là biểu tượng quen thuộc trên những con phố Việt Nam, xích lô giờ chỉ còn lại một vài hình ảnh ở các khu du lịch, chủ yếu phục vụ du khách nước ngoài.

Những chiếc xích lô, từng một thời phổ biến khắp nơi, nay đang dần trở thành ký ức lịch sử, nhưng hãy cùng nhớ về những chặng đường vang bóng của nó.

2. Phương tiện thay thế

Trước khi xích lô du nhập vào Việt Nam, xe kéo bằng sức người là phương tiện chủ yếu. Vào đầu thập kỷ 1930, Bộ lao động công cộng Pháp đã thử nghiệm xe ba bánh, giới thiệu những mẫu thiết kế mới tại Paris với các buổi trưng bày công cộng, thu hút sự tham gia của người chiến thắng giải Tour de France tại Bois de Boulogne.

Hai năm sau khi ra mắt các nguyên mẫu, một người đàn ông tên Pierre Coupeaud đã tự thiết kế và chế tạo phiên bản của mình để mang đến Đông Dương.

Với vị trí thuận lợi, Pierre Coupeaud đã sống tại Đông Dương từ đầu những năm 1920 và sở hữu Établissements Pierre Coupeaud et Cie, một công ty sản xuất xe đạp tại Phnom Penh.

Sau khi trở lại Campuchia với nguyên mẫu của mình, Pierre Coupeaud đã ký hợp đồng với chính phủ để sản xuất lô xe “vélo-pousse” đầu tiên (tên gọi ban đầu của xích lô).

Hành trình của ông gặp khó khăn khi tiếp cận thị trường du lịch Sài Gòn, nơi nhiều người cho rằng phát minh của ông quá hiện đại, ông đã tìm ra một chiến lược marketing táo bạo: thử nghiệm thực tế.

3. Hành trình từ Phnom Penh đến Sài Gòn

Ngày 9 tháng 2 năm 1936, hai vận động viên xe đạp đã khởi hành từ Phnom Penh trên một chiếc xích lô, hướng đến Sài Gòn trong hành trình dài 240km chỉ trong 17 giờ 20 phút, vượt xa mọi loại xe kéo thời đó.

4. Cuộc thử nghiệm thành công ngoài mong đợi.

Ngay sau đó, 20 chiếc xe mới này đã được đưa vào sử dụng tại Sài Gòn, khởi đầu cho một cuộc cách mạng trong giao thông, mặc dù không phải là cuộc nổi dậy.

Đến đầu thập niên 1940, hầu hết xe kéo tại Sài Gòn đã được thay thế bằng xích lô.

5. Hành trình “trụ vững” của Xích Lô

Sau những năm 1950, xích lô tiếp tục là phương tiện giao thông phổ biến. Nó không chỉ chở người mà còn vận chuyển hàng hóa, đáp ứng nhu cầu của người dân khi nhiều người chưa đủ khả năng mua xe đạp.

Dù ban đầu giá thuê xích lô không rẻ, nhưng thiết kế đơn giản và dễ làm theo đã khiến giá thành giảm xuống. Chất liệu để làm xích lô rẻ tiền, thậm chí có thể lấy từ đồ ăn cắp, khiến cho xích lô trở nên phổ biến.

Trong bối cảnh cuộc chiến chống chủ nghĩa đế quốc, số lượng xích lô gia tăng nhanh chóng.

Xích lô trở thành phương tiện di chuyển phổ biến. Một số người làm chủ xe xích lô và lao động tự do, tương tự xe ôm ngày nay, nhưng phần lớn làm thuê cho các công ty tư nhân.

6. Khi xe máy xuất hiện

Trong thập niên 1970-1980, giá một chiếc xe máy còn quá cao với đại đa số người dân.

Lúc đó, chỉ những người rất giàu mới có thể sở hữu xe Vespa hay Simson. Khi kinh tế phát triển, xe máy trở nên phổ biến với chiếc Super Cub của Honda dẫn đầu.

Số lượng xe máy tăng nhanh chóng, từ 500.000 chiếc năm 1994 lên 14 triệu vào năm 2004.

Đến thế kỷ 20, việc sở hữu xích lô hay xe đạp bị coi là bình dân. Hầu như ai cũng có xe máy hoặc dùng xe ôm, vừa nhanh vừa rẻ hơn xích lô.

7. Xích lô cho du khách

Khi người Việt Nam chuyển sang dùng xe máy, người chạy xích lô mất việc làm ở các thành phố lớn. Xích lô bị coi là gây tắc nghẽn giao thông và gần như không còn được ưa chuộng trước những năm 2000. Người chạy xích lô phải gia nhập các công ty hoặc làm tự do với thu nhập không ổn định. Ngày nay, du khách nước ngoài là nguồn thu nhập chính cho họ, vì khách du lịch thích sự chậm rãi của xích lô để thưởng thức cảnh quan. Ước tính chỉ còn chưa đến 300 chiếc xích lô hoạt động tại trung tâm Sài Gòn. Với sự phát triển kinh tế, người lao động có nhiều lựa chọn công việc hơn, và lái xích lô không còn là nghề hấp dẫn do thu nhập không ổn định và điều kiện làm việc khắc nghiệt.

8. “Hoàng hôn” của xích lô

Hành trình lịch sử của Xích lô giờ chỉ còn thấy ở các điểm du lịch như Cố đô Huế hay Phố cổ Hà Nội. Sự xuất hiện của xe máy đã đánh dấu sự suy tàn của xích lô, và với sự xuất hiện của ô tô, dường như không còn chỗ trên các con đường cho xích lô nữa.

Xích lô giờ chỉ còn là ký ức của những dấu ấn lịch sử, tồn tại để làm giàu thêm trải nghiệm của du khách quốc tế đến Việt Nam. Nhưng hình ảnh xích lô, với những thiếu nữ trong tà áo dài ôm bó sen, mãi in sâu trong tâm trí chúng ta.